Hương vị quê hương qua những vần ca dao về trái cây Việt Nam

Trong kho tàng văn học dân gian, ca dao về trái cây không chỉ đơn thuần là những lời miêu tả về đặc sản vùng miền mà còn là tấm gương phản chiếu tâm hồn, trí tuệ và tình cảm của người lao động. Dưới góc nhìn của một nhà giáo và nhà nghiên cứu sử học, chúng ta thấy ở đó cả một hệ thống biểu tượng gắn liền với đời sống kinh tế - xã hội của dân tộc qua nhiều thế kỷ.

Tổng quan về vị trí của trái cây trong kho tàng ca dao dân gian Việt Nam

Việt Nam vốn là xứ sở của các loài thảo mộc nhiệt đới. Từ thời đại của các vị vua dựng nước, nông nghiệp đã trở thành gốc rễ của sự sinh tồn. Chính vì vậy, trái cây đi vào ca dao một cách tự nhiên như hơi thở:

• Sự đa dạng chủng loại: Từ trái mít, trái mãng cầu đến chùm khế ngọt, mỗi loài đều mang một "tính cách" riêng.
• Giá trị biểu đạt: Người xưa mượn hình ảnh trái cây để nói về tình yêu lứa đôi, sự thủy chung hay thậm chí là phê phán những thói hư tật xấu.
• Sự gắn kết vùng miền: Ca dao là bản đồ trái cây trải dài từ Bắc chí Nam, khẳng định chủ quyền và niềm tự hào về sản vật quê hương.

Những câu ca dao về trái cây được lưu truyền 

Bài vè trái cây

"Nghe vẻ nghe ve, nghe vè trái cây

Dây ở trên mây là trái đậu rồng

Có vợ có chồng là trái đu đủ

Chặt ra nhiều mủ là trái mít ướt

Hình tựa gà xước, vốn thiệt trái thơm

Cái đầu chơm bơm, thiệt là bắp nấu

Hình thù xâu xấu, trái cà dái dê

Ngứa mà gãi mê là trái mắt mèo..."

Bài Ca Dao "Một Trăm Thứ Quả

Có hoa có quả mới hay

Một trăm thứ quả em nay đã từng:

Cứng thì quả ổi còn ương

Mềm thì quả thị chín vàng đã lâu.

Đỏ lòng thì đúng quả nâu

Thơm thơm, mát mát quả na biếu thầy.

Đắng thì bồ kết, bồ hòn

Ngọt thì long nhãn, táo tàu, quýt, cam

Ca Dao Miền Tây: Nhớ Về Quê Hương

Thấy dừa thì nhớ Bến Tre

Thấy bông sen nhớ đồng quê Tháp Mười.

Cam sành, vú sữa Trung Lương

Dừa xanh, dừa nước, quýt đường Ba Tri

Ca Dao Giao Duyên Mượn Hình Ảnh Trái Cây

Tình cờ ta gặp nhau đây

Quả cau ta bổ, chia tay mời chào.

Đôi ta kết nghĩa tương giao

Nào là quả mận, quả đào đong đưa.

Bùi ngùi quả ấu, quả dừa

Xanh xanh quả mướp, quả dưa, quả bầu

Ca dao tục ngữ về hoa quả 

Tình cờ ta gặp nhau đây

Quả cau ta bổ, chia tay mời chào

Ðôi ta kết nghĩa tương giao

Nào là quả mận, quả đào đong đưa

Bùi ngùi quả ấu, quả dừa

Xanh xanh quả mướp, quả dưa, quả bầu

Hạt tiêu cay đắng dãi dầu

Ớt kia cay đắng ra màu xót xa

Mặt kia mà tưới nước hoa

Ai đem mướp đắng mà hòa mạt cưa

Thủy chung cho bác mẹ ưa

Ðừng như đu đủ nắng mưa dãi dầu

Yêu nhau đá bắc nên cầu

Bồ quân lúc chín ra màu tốt tươi

Hẹn chàng cho đủ mười mươi

Thì chàng kết tóc ở đời với em

Giá trị sư phạm và tâm hồn dân tộc qua việc gìn giữ ca dao về trái cây

Dưới góc độ giáo dục, việc đưa ca dao về trái cây vào giảng dạy là phương pháp tối ưu để:

• Bồi đắp tình yêu thiên nhiên: Giúp thế hệ trẻ trân trọng từng nhành cây, ngọn cỏ của tổ quốc.
• Phát triển ngôn ngữ: Ca dao là bậc thầy của nghệ thuật so sánh, ẩn dụ và gieo vần, giúp học sinh nắm vững sự tinh tế của tiếng Việt.
• Gìn giữ bản sắc: Trong thời đại toàn cầu hóa, những vần thơ về trái cây quê hương là sợi dây kết nối chúng ta với cội nguồn dân tộc, nhắc nhở về đạo lý "ăn quả nhớ kẻ trồng cây".

Chúng ta gìn giữ ca dao cũng chính là gìn giữ những di tích phi vật thể của tổ tiên, để hương vị quê hương mãi mãi thấm đượm trong tâm trí các thế hệ mai sau.

>>> Có thể bạn quan tâm: 

• Khám phá ca dao về quả xoài qua kho tàng văn học Việt
• Tổng hợp ca dao về mây giàu cảm xúc và hình ảnh đẹp