Susach.edu.vn

Thời kì cộng hòa hiến chế và cuộc chính biến của L. Bônapactơ

Lê Anh Lê Anh |
Thời kì cộng hòa hiến chế và cuộc chính biến của L. Bônapactơ

Mục lục bài viết

    Chia sẻ:

    Ngày 29-5-1849, cuộc bầu cử Quốc hội lập pháp được tiến hành. Dâng Trật sự giành được đa số trong quốc hội chiếm 500 ghế. Phải Bonaparte khi đó mới chỉ là cái đuôi của Đảng Trật tự mà thôi. Phải Cộng hòa tư xăm cánh hữu chỉ còn 70 ghế. Phái dân chủ và xã hội chủ nghĩa – còn gọi là phải Núi – chiếm 180 ghế. 

    Trước các chính sách phản động của chính phủ Bônapactơ, những người dân chủ tiểu tư sản dần dần thấy rằng mình đã bị lửa trong những ngày tháng Sáu. Họ nhích lại gắn với công nhân. Cuối cùng tháng 2 – 1849, các “bữa tiệc hòa giải” được tổ chức giữa công nhân và những người dân chủ tiểu tư sản. Họ thành lập phái “Núi mới” (phái Giacôbanh mới), chiếm được nhiều phiếu và trở thành một lực lượng đáng sợ của đảng Trật tự. Phái Núi tự cho rằng họ sẽ tiếp tục truyền thống của những người Giacôbanh hối cuối thế kỉ XVIII. Họ chủ trương thiết lập chế độ Cộng hòa dân chủ để làm giảm nhẹ sự đối khủng lao động và tư bản, để cải biến xã hội theo con đường dân chủ trong khuôn khổ tiểu tư sản. Thực ra, trong điều kiện lịch sử lúc đó, họ không còn lí tưởng và khí phách của những người Giacôbanh thuở trước nữa.

    Thành phần quốc hội lập pháp đã phản ánh tương quan lực lượng của xã hội lúc đó. Kẻ thù trước mắt của đảng Trật tự là phải Núi.

    Giai cấp tư sản bảo hoàng thấy cần phải tẩy trừ phái tiểu tư sản dân chủ. 

    Để đàn áp cao trào cách mạng của nhân dân Ý, quân đội Pháp liên được cử sang Rôma. Ngày 11-6, những nghị viên tiểu tư sản do Lodruy Rolanh làm đại biểu đòi truy tố Tổng thống và Quốc hội về sự vi phạm những điều khoản của hiến pháp cấm can thiệp vào cách mạng nước khác. Đa số phiếu của bọn phản động bác bỏ lời buộc tội đó. Những người dân chủ tiểu tư sản kêu gọi quần chúng biểu tình ngoài đường phố. Ngày 13-6, cuộc biểu tình có tính chất hòa bình được tổ chức ở Pari nhưng bị quân đội đàn áp. Các thủ lĩnh phái Núi không phát động được quần chúng nhân dân, không có cương lĩnh rõ rệt. Cuối cùng, họ bị loại trừ ra khỏi Quốc hội bởi bàn tay đẫm máu của viên tướng bảo hoàng Sănggaoniê theo đúng kế hoạch của đảng Trật tự. Sự thất bại thảm hại của phái Núi đã củng cố địa vị của đảng Trật tự. 

    Chúng liên thi hành hàng loạt chính sách phản động : đóng cửa các tờ báo tiến bộ, phục hồi thuế rượu đánh vào nông dân, đạt giáo dục dưới sự kiểm soát của giáo hội và đặc biệt là tăng điều kiện cư trú của người đi bầu lên ba năm, gạt ra ngoài danh sách cử tri gần ba triệu công nhân. 

    Như vậy là trong hơn hai năm trời, giai cấp vô sản, tư sản cộng hòa và tiểu tư sản dân chủ lần lượt bị gạt ra khỏi và đài chính trị. Khi nguy cơ cách mạng tạm qua khỏi, mâu thuẫn trong nội bộ tập đoàn thống trị giữa Tổng thống và Quốc hội (đa số là phái Trật tự lại nổi lên. Đảng Trật tự thấy không cần đến vai trò của Luy Bônapactơ nữa, muốn phục hồi chế độ quân chủ. Luy Bônapactơ cũng muốn xây dựng chính quyền độc đoàn cá nhân nên thành lập “Hội Mười tháng Chạp” để làm chỗ dựa. Lợi dụng sự bất đồng giữa hai phái trong nội bộ đảng Trật tự là phải Buốc Bông và phái Oóchang, Luy Bonapactơ từng bước loại dần đối thủ ra khỏi các chức vụ quan trọng của nhà nước, hạn chế quyền lực của nghị viên và cuối cùng, đêm 2-12-1851, làm cuộc chính biến dưới sự yểm hộ của pháo binh. 

    Các nghị viên đàng Trật tự không dám chống cự, không dám ủng hộ cuộc đấu tranh của công nhân, đã lần lượt vào tù. Nhóm Cộng hòa cánh tả do nhà văn Vichto Huygô đứng đầu thành lập Ủy ban kháng chiến”, kêu gọi nhân dân vũ trang bảo vệ nền Cộng hòa. Ngày 3 và 4-12, các chiến lũy được dựng lên ở khu ngoại ô Xanh Ăngtoan và trong thành phố, các chiến sĩ công nhân lại đứng lên chiến đấu một lần nữa. Nhưng do lực lượng của họ bị suy yếu quá nhiều sau cuộc khởi nghĩa tháng 6-1848 nên đến ngày 5-12, cuộc kháng cự ở thủ đô bị đập nát. Cuộc đấu tranh ở các quận và các tỉnh miền Đông Nam nước Pháp cũng không kéo dài được bao lâu. Cuộc khủng bố lan tràn trong toàn quốc, 26.000 người bị bắt, hàng ngàn người bị đầy và bị trục xuất khỏi nước Pháp. 

    Ngày 14-1-1852, hiến pháp mới ra đời, trao toàn bộ chính quyền vào tay Tổng thống với nhiệm kì 10 năm. 

    Ngày 2-12-1852, đúng một năm sau vụ đảo chính, Luy Bônapactơ lên ngôi hoàng đế, lấy danh hiệu là Napoleon III. Nến Cộng hòa thứ hai sụp đổ. Đế chế thứ hai được xác lập.

    Lê Anh
    Lê Anh

    Lê Anh là nhà nghiên cứu hàng đầu tại Sử Sách với hơn 10 năm kinh nghiệm sâu sắc về lịch sử và văn hóa Việt Nam. Các tác phẩm của chị khai phá di sản dân tộc, dựa trên tài liệu uy tín, nhận Giải Sách Hay 2018 và Giải Nghiên cứu Lịch sử 2022, truyền cảm hứng cho cộng đồng học thuật.

    Bài viết liên quan

    Bình luận

    Minh Khôi

    Minh Khôi

    18:19:05 31-05-2026

    Tiêu đề nghe có vẻ hấp dẫn đấy, không biết thời kỳ cộng hòa hiến chế này có gì đặc biệt nhỉ?

    Thanh Thảo

    Thanh Thảo

    09:07:21 01-06-2026

    L. Bônapactơ... nghe quen quen, hình như là Napoleon đúng không ạ? Có liên quan gì đến ông ấy không?

    Hoàng Nam

    Hoàng Nam

    03:26:43 03-06-2026

    Cuộc chính biến nghe căng thẳng quá, hy vọng bài viết giải thích rõ ràng nguyên nhân và hệ quả.

    Ngọc Anh

    Ngọc Anh

    04:20:25 04-06-2026

    Thời kỳ cộng hòa hiến chế nghe có vẻ hơi mâu thuẫn với nhau, làm sao vừa cộng hòa vừa có hiến chế nhỉ?

    Anh Tuấn

    Anh Tuấn

    05:36:58 05-06-2026

    Rất mong chờ bài viết này, tôi đang tìm hiểu về lịch sử Pháp giai đoạn này.

    Diệu Linh

    Diệu Linh

    14:09:37 06-06-2026

    Ai là người soạn thảo hiến chế trong thời kỳ này vậy ạ?